Op de Pastoor Galamaschool in ’s-Heerenberg leren kinderen niet alleen rekenen en taal, maar ook koken. In het Gezond Kooklab staan leerlingen uit groep 6, 7 en 8 iedere week zelf in de keuken. Ze snijden groenten, ontdekken nieuwe smaken en maken gerechten die ze thuis ook kunnen bereiden. Zo ervaren ze dat gezond eten niet alleen belangrijk is, maar ook lekker en leuk kan zijn.
De school ziet dagelijks hoeveel verschil goede voeding maakt. Daarom krijgen leerlingen hier meer dan verse broodjes en fruit. De kooklessen maken deel uit van een bredere aanpak rondom voeding en gezondheid. Op de school, die zo’n 150 leerlingen telt, staat kansengelijkheid centraal. Er is de overtuiging dat ieder kind recht heeft op een gezonde basis, ongeacht de thuissituatie of het budget. Omdat een gezonde leefstijl niet voor iedereen vanzelfsprekend is en overgewicht ook hier een rol speelt, wil de school kinderen zélf de regie geven over hun gezondheid. Er is dan ook bewust voor gekozen om voeding niet te benaderen als een tijdelijk project, maar als een vast, blijvend onderdeel van het onderwijs.
Van idee naar Gezond Kooklab Het idee voor het Kooklab ontstond vanuit een onderzoek binnen de school. Linda Keuben, leerkracht van groep 2 en coördinator Gezonde School, onderzocht tijdens haar opleiding tot Specialist Sportieve en Gezonde School waar de grootste kansen voor de leerlingen lagen. Voeding kwam daarbij duidelijk naar voren.
‘Het moest iets worden dat blijft,’ vertelt Linda. ‘Geen tijdelijke activiteit, maar iets dat echt onderdeel wordt van de school.’ Daarom kregen de kooklessen een vaste plek in het lesprogramma. De lessen handvaardigheid van groep 6, 7 en 8 maakten deels plaats voor wekelijkse kooklessen.
‘Vanuit onze visie ‘Hoofd, Hart en Handen’ leren kinderen niet alleen waarom gezonde voeding belangrijk is, maar gaan ze vooral zelf aan de slag’, zegt Linda. ‘Ze leren snijden en wegen, maar ook waarom hygiëne belangrijk is en hoe smaken zich ontwikkelen.’ De lessen worden gegeven door een kookdocent die van een boerderij uit de buurt komt. ‘Die nuchtere en natuurlijke kijk op voeding neemt zij ook mee.’
Gezonde keuzes leren maken Elke drie weken staat een nieuw recept centraal, waarmee alle groepen aan de slag gaan. De recepten zijn bewust gezond én makkelijk thuis te maken. Zo maakten leerlingen al een groenterijke pasta en een panpizza met een bodem van yoghurt of kwark. De school merkt dat de lessen effect hebben. Het terugdringen van overgewicht kost tijd, maar de eerste veranderingen zijn al zichtbaar volgens Linda: ‘Kinderen durven vaker nieuwe producten te proeven, praten bewuster over voeding en maken gezondere keuzes,’
‘Kinderen voelen zich echt baas in de keuken,’ vertelt Linda. ‘Hun reacties zijn enthousiast. Emma noemde het ‘het leukste wat ik ooit op school heb gedaan’. Een andere leerling ontdekte verrast dat je ook pizza kunt maken met Griekse yoghurt.’
Samen met ouders en de buurt Het Gezond Kooklab staat niet op zichzelf. De school combineert het met een dagelijks inloopontbijt en schoolfruit. Dankzij een samenwerking met de lokale bakker liggen er iedere ochtend verse broodjes klaar. Vrijwillige ouders helpen met het snijden van fruit. ’Dat ontlast ons team enorm’, zegt Linda. ‘Leerkrachten hoeven niets extra’s te regelen en ouders zijn op een positieve manier betrokken bij school.’
Het project loopt ook thuis door. Via de Shop voor Nop, de weggeefkast van de school, kunnen ouders gratis boodschappen ophalen, waaronder ingrediënten uit de kooklessen. Zo kunnen gezinnen thuis samen verder koken. Linda vertelt: ‘Een ouder zei laatst: ‘Nu kunnen we thuis samen koken zonder ons zorgen te maken over de kosten.’ Dat maakt het project zoveel groter dan voeding alleen.’
Meer dan koken Voor de Pastoor Galamaschool is het Gezond Kooklab nog maar het begin. De school werkt aan een eigen kookboek met recepten, foto’s en quotes van leerlingen. Ook willen ze in de toekomst een proeverij organiseren waarbij kinderen voor hun ouders koken. Zo groeit het Kooklab uit tot meer dan een les. Door voeding een vaste plek te geven in het onderwijs, werkt de school stap voor stap aan een gezondere toekomst voor haar leerlingen.
‘Schoolfruitvader’ Kevin gooide zijn leven om: ‘Ik kan weer iets positiefs betekenen’
Elke ochtend deelt Kevin (35) fruit uit op basisschool De Voorpoort in Vollenhove. Voor de leerlingen een gezonde start van de schooldag; voor Kevin hét bewijs dat zijn leven er weer toe doet. Na een zware periode gaf het schoolfruitproject hem weer perspectief. ‘Ik sta veel positiever in het leven.’
IKC Prins Willem Alexander laat zien wat er mogelijk is
Tijdens een werkbezoek aan IKC Prins Willem Alexander in Vlaardingen werd één ding glashelder: als schoolmaaltijden, een brugfunctionaris en een rijk naschools aanbod samenkomen binnen één school, versterken ze elkaar en maken ze een wereld van verschil voor kinderen én hun ouders.
“Iedereen mocht kiezen, dat vond ik het leukste” – Hoe een kleine school in Coevorden het helemaal samen doet
Aan tafel zitten ze met z’n allen: directeur Corine, hulpouders Sandra en Derk en een leerling uit groep 8: Valentino. Dat is geen toeval, maar typerend voor hoe basisschool Panta Rhei in Coevorden werkt. De hulpouders helpen al jarenlang mee. Ze zijn zo betrokken, dat ze ook nu hun eigen kind er niet meer op zit, nog steeds op school te vinden zijn. “Je blijft gewoon komen,” zeggen ze, “omdat het hier ook een beetje van jezelf voelt.”
Schoolmaaltijden zijn voedzaam én leerzaam op Beekdal VSO
Beekdal VSO in Amersfoort begeleidt zo’n 160 moeilijk lerende kinderen. Daarbij draait het niet alleen om taal en rekenen, maar ook om praktische en sociale vaardigheden. Binnen hun brede lesaanbod is horeca een belangrijk onderdeel, mogelijk gemaakt door het Programma Schoolmaaltijden. Hier maken leerlingen kennis met allerlei ingrediënten, gerechten en werkwijzen. Vervolgens koken ze maaltijden voor zichzelf én voor hun medeleerlingen. “Daardoor is eten niet alleen voedzaam, maar ook leerzaam”, zegt Ard Frie, adjunct-directeur op Beekdal VSO.
Op basisschool De Oleander in Stadskanaal is voeding steeds zichtbaarder verweven in het dagelijks schoolleven. Sinds de aansluiting bij het Programma Schoolmaaltijden in december 2024 zet het team het beschikbare budget in om te werken aan een schoolcultuur waarin samen eten vanzelfsprekend is. De aanpak laat zien dat je klein kunt beginnen en langzaam kunt toewerken naar structurele eetmomenten.
Op praktijkschool De Faam in Zaandam wordt het schoolmaaltijdenbudget breed ingezet, zodat zoveel mogelijk leerlingen ervan kunnen profiteren. Van een dagelijks broodjesbuffet in de pauzes en fruit in de kantine, tot boodschappentassen met producten voor thuis en traktaties bij feestdagen: het aanbod is veelzijdig en doordacht.
